مشاوره به شیوه ی مراجع- محوری را که کارل راجرز ( 1903 – 1987 ) بنا کرده به علت نگرش مثبت و عملی، در میان مشاوران مقبولیت فراوانی یافته است. راجرز که در آغاز از روان کاوی سود می جُست در صدد یافتن علل تغییر رفتار در جریان مشاوره و روان درمانی برآمد و پس از تلاش فراوان به ارائه ی مشاوره ی مراجع- محوری توفیق یافت .

پدیدار شناسی اساس مشاوره ی مراجع- محوری است. به نظر پدیدار شناسان هر چند جهان واقعی وجود دارد، به طور مستقیم قابل شناخت و تجربه نیست و از طریق ادراکات باید به وجود آن پی برد. ادراکات که میدان پدیداری یا جهان پدیداری را به وجود می آورند، شناخت جهان پیرامون را برای فرد امکان پذیر می سازند و آن بخش از جهان خارج را که فرد درک می کند از نظر او واقعیت دارد. بنابراین رفتار از ادراک حاصل می شود و جهان پدیداری هر فرد مختص خود او و با جهان دیگران متفاوت است. تنها خود فرد آن را به طور کامل می شناسد و تجربه می کند و هیچ کس با هیچ ابزاری نمی تواند به شناخت کامل آن توفیق یابد. از این رو، هر انسانی موجودی بی نظیر و منحصر به فرد شمرده می شود و با کلیه ی انسان های دیگر تفاوت دارد .

پایه ی اصلی مشاوره ی مراجع- محوری بر « این جا و اکنون »  قرار دارد و در آن « اگر - آن گاه » مطرح می شود. بدین معنی که      « اگر» در جلسه ی مشاوره، احترام و توجه و درک توأم با هم فهمی بین مُراجع و مشاور به وجود آید، « آن گاه » تغییر مطلوب و مقبول در مراجع به وقوع خواهد پیوست.

راجرز نسبت به انسان نگرش مثبتی دارد و معتقد است که انسان تمایل ذاتی به خودشکوفایی، تحقق هدف های ارگانیسم و حفظ تمامیت خود دارد. این تمایل ذاتی موجب تلاش و فعالیت، خود- رهبری، خود- نظمی، تسلط بر خود، استقلال، مسئولیت پذیری و اجتماعی شدن انسان می شود. اگر شرایط محیطی همراه با صفا و صمیمیت و پذیرش باشد، احساس ارزشمندی و دوستی در فرد به وجود می آید و به خویشتن نگری مثبت می انجامد. بر عکس، اگر شرایط محیطی مملو از خصومت و تنفر و طرد باشد، بدبینی و نفرت در فرد به وجود می آید و به خویشتن نگری منفی منتهی می شود .

در مشاوره ی مراجع- محوری، مشاور و مراجع در محیطی صمیمی، آگاهانه و صادقانه با یک دیگر تعامل کلامی و غیر کلامی و عاطفی و عقلی برقرار می کنند. آن چه تغییر مراجع را در جلسه ی مشاوره ممکن و تسریع می کند پذیرا بودن و خلوص مشاور و نیز درک توآم با هم فهمی مراجع است. هدف اصلی مشاوره ی مراجع- محوری، کاهش اضطراب و افزایش خودآگاهی و خودشناسی مراجع است که با این خصوصیات همراه می باشد : احساس آرامش، تقویت انگیزه ی درونی برای تلاش و فعالیت سازنده، ستایش زیبایی ها، برقراری روابط عمیق عاطفی با دیگران، تعیین هدف های سازنده در زندگی و قبول خود و پذیرش مسئولیت رفتار.

در مشاوره ی مراجع- محوری برای تغییر ادراکات که به دگرگونی رفتار مراجع می انجامد مشاور باید :

1- با مراجع رابطه ی صمیمی برقرار کند .

2- مراجع را انسان محترم و ارزش مندی بداند و بدون هیچ گونه شرطی او را تا حد امکان بپذیرد .

3- مراجع و مشکل او را درک کند و به همدلی با او بپردازد و مشکل را از دریچه ی چشم او بنگرد و بتواند خود را به جای مراجع قرار دهد.

راجرز به تشخیص بیماری مراجع از جانب مشاور معتقد نیست، زیرا ماهیت و علت بیماری جسمانی با نگرانی عاطفی تفاوت دارد. هم چنین به کاربرد آزمون های روانی برای تشخیص، اعتقاد چندانی ندارد و تا حد امکان از آن ها استفاده نمی کند. مشاوره ی مراجع- محوری به صورت انفرادی و گروهی و با هر نوع مشکلی کاربرد دارد. ابتکار عمل و اداره ی جلسه ی مشاوره با مراجع است و مشاور از قضاوت و تحمیل ارزش هایش به مراجع امتناع می ورزد. در جریان مشاوره بیش تر از روش های انعکاس، تصریح، گوش دادن فعال، تکرار گفتار مراجع و تشویق مراجع به سخن گفتن استفاده می شود .

منبع : - راهنمایی و مشاوره ی تحصیلی و شغلی، عبدالله شفیع آبادی، انتشارات سمت، تهران، 1379